---

«زعفران» محصولي است که ريشه در تاريخ کهن ما داشته و ايرانيان از ديرباز علاقه و رغبتي خاص نسبت به آن داشته اند.
بسياري از ديرينه شناسان علم اقتصاد، سرزمين ماد را خاستگاه زعفران مي دانند. همچنين ايرانيان ضمن صدور زعفران به بسياري از نقاط جهان باستان، خواص آن را به يوناني ها، رومي ها، چيني ها و اقوام سامي از جمله عربها معرفي کردند و شيوه زراعت آن را در سده هاي اول تا چهارم هجري به امتهاي اسلامي پيرامون مديترانه آموختند. در عصر هخامنشيان زعفران براي تزئين گرده هاي نان و معطر کردن خوراکيها به کار مي رفته است.
در دوره پارتها زعفران ايران به يونان و روم مي رفت، بعداً چين هم از مشتريان زعفران ايران شد. در عصر ساسانيان کاشت زعفران در قم و بون نيز رايج شد و مرغوبيت محصول آنها شهرت يافت.
حکمفرمايي بلامنازع ما در عرصه توليد و صادرات طلاي سرخ منحصر به دوران باستان نبود و در ساليان گذشته نيز 90 درصد از توليد جهاني اين محصول بر عهده ايران بوده، اما متأسفانه با اهمال و سردرگمي مديريتي رفته رفته سهم ما در بازارهاي جهاني روند نزولي به خود گرفته، به گونه اي که اکنون سهم 60 درصدي را به خود اختصاص داده که دلايل متعددي نيز براي آن بيان شده و در حوصله اين نوشتار نيست.
در همين زمينه چندي پيش مديرکل دفتر گل و گياهان زينتي و دارويي وزارت جهاد کشاورزي مصاحبه اي را در زمينه طرح نجات زعفران با يکي از رسانه ها انجام داد که حکايت سردرگمي و انفعال متوليان اين سازمان در عرصه تصميم گيري و تصميم سازي براي اين محصول مهم مي باشد.
معتقدم روي اين مصاحبه نمي توان لفظ مصاحبه را اطلاق نمود، بلکه بيشتر به طنزي مي ماند که از زبان يک مدير ارشد سازماني مرتبط با زعفران براي خنداندن مردم بيان شده است.
وي در مواجهه با بسياري از پرسشهاي اساسي و مهم اظهار بي اطلاعي مي نمايد، در حالي که در بخشي از سخنانش از عصر انفجار اطلاعات نام مي برد.
اين مديرکل عريض و طويل! ، در پاسخ به تعدادي از سؤالهاي از واژه هاي «فکر مي کنم» و «شايد» و... بهره مي برد تا پي به اشراف اطلاعاتي اش! در مقوله مهمي چون زعفران که با منافع اقتصادي بخش اعظمي از خراساني ها نيز گره خورده، ببريم. به عنوان مثال وقتي از وي سؤال مي شود؛ پارسال ميزان واقعي توليد زعفران چقدر بوده؛ چنين پاسخ مي دهد:«فکر مي کنم 60 تا 70 تن بيشتر نبود! » و يا در جواب «چند گرم به بالا مي تواند فله حساب شود؟»، مي گويد:« ميزانش را نمي دانم! ». هنگامي که از وي سؤال مي شود: «چقدر از سطح زيرکشت ما از آبياري نوين استفاده مي کند؟» پاسخ مي شنويم که «من آمار و اطلاعاتش را خيلي به روز ندارم! » و اين بي خبري آماري موجب اعتراض مجري قرار مي گيرد و خطاب به وي مي گويد: «اما شما بايد از آمار و اطلاعات حوزه فعاليتتان آگاه باشيد». دردناکتر آنکه اين مقام مسؤول حتي از قيمتهاي داخلي و خارجي اين محصول نيز اظهار بي اطلاعي مي نمايد! که بازخواني آن خالي از لطف نمي باشد.
- الان هزينه توليد چقدر است؟ «فکر نمي کنم قيمت تمام شده بيش از يک ميليون تومان باشد! ».
- رئيس انستيتوي صنايع غذايي خراسان اعلام کرده بود که قيمت هر کيلو زعفران حتي به 5 ميليون تومان هم رسيده است؟! . «من در جريان نيستم! ».
- قيمت جهاني زعفران به چه حدودي رسيده است؟ «اطلاعي ندارم».
- آيا قاچاق زعفران با توجه به رشد قيمتها افزايش يافته است؟! .«اين را بايد از نيروي انتظامي بپرسيد! ».
- براي برنامه پنجم پيش بيني کرده ايد که ميزان صادرات را به چه ميزان برسانيد؟. «اگر لازم باشد آمار آن را مي گيرم و به شما تحويل مي دهم! ».
***
آنچه براي من بيش از همه زجرآور شد، سخن طعنه آميز آن تاجر افغان در کوپه قطار مي باشد که مدعي است مؤسسات تحقيقاتي آمريکا اعلام کرده اند؛ زعفران هرات به لحاظ کيفيت و طعم، مطلوب تر از زعفران ايراني است و فاتحانه مي گويد، بزودي زعفران افغانستان در بازارهاي جهاني جايگزين زعفران ايران مي شود!

 

 

 

|+| نويسنده :احمد فیاض |

 

 

 

 

|+| نويسنده :احمد فیاض |